افزودنی های مرکب چاپ

افزودنی های مرکب چاپ:

طیف وسیعی از مواد به صورت خالص (عنصر)، ترکیب و مخلوط در صنعت چاپ برای تولید مورد استفاده قرار می گیرد. که به عنوان مواد شیمیایی مورد استفاده در صنعت چاپ شناخته می شوند. تنوع افزودنی های مرکب چاپ به سبب پیشرفت ها و فناوری های متعددی است که در این صنعت و به ویژه در چاپ افست به وجود آمده است.  آشنایی و شناخت مواد به دلیل ایجاد ارتباط میان فناوری چاپ، فرایند تولید، عوامل اقتصادی، نیاز بازار و مواد زیست محیطی بسیار اهمیت دارد.  مواد شیمیایی در صنعت چاپ نقش مهمی ایفا می کنند. کشف مواد با خصوصیات جدید ممکن است باعث تغییرات عمده در صنعت شود. مانند: افزایش کیفیت، کاهش هزینه و عوامل اقتصادی تولید، افزایش سرعت تولید.

مواد شیمیایی مورد استفاده در مرکب صنعت چاپ

مرکب ها را می توان بنا به موارد یا ابزار مصرف به دو گروه عمده تقسیم کرد.

  • مرکب های غیر چاپی:

این نوع ها معمولاً برای نوشتن (تحریر)، نقاشی و ترسیم استفاده می شوند. همانند جوهر خودنویس، جوهر ماژیک، جوهر خودکار

  •  مرکب های چاپی:

مرکب چاپ نسبت به عوامل متفاوت مانند سطح چاپی، روش چاپ، نحوه خشک شدن، قوام و دوام و غیره، طراحی و تولید می شوند.

در ادامه به پیدایش و سیر تکامل مرکب به اختصار می پردازیم.

  • الف) مرکب چاپ اولیه

در قرن پانزدهم بود که تحول عمده ای در چاپ توسط گوتنبرگ در اروپا انجام گرفت.  آن چه در کارهای چاپی آن زمان به نظر می رسد، سیاهی، براقیت و کیفیت متن چاپ شده بود. مشکل اولیه گوتنبرگ این بود که مرکب های پایه آب موجود به سطح سربی حروف برجسته نمی چسبیدند. زود خشک و درست منتقل نمی شدند. گوتنبرگ توانست برای حل این مشکل مرکب جدیدی را با حل دوده در روغن گیاهی که قبلا چندین بار پخته شده بود، تهیه کنند.  به طور دقیق فرمول مرکب ساخته شده گوتنبرگ مشخص نیست. ولی بررسی ها نشان می دهند که نباید از فرمول مرکب امروزی دور باشد.

  • ب) مرکب نقاشی (تمبرا)

در قرن پانزدهم، مرکبی توسط هنرمندان نقاشی استفاده می شد. برای تهیه آن، سفیده تخم مرغ را با آب بهم می زدند و رنگدانه موردنظر را به آن اضافه می کردند.  خمیر حاصل از این روش را برای نقاشی کردن مورد استفاده قرار می دادند.  تمبرا بسیار زود خشک می شد. نگهداری آن مشکل بود. باقیمانده آن قابل استفاده مجدد نبود.  هنرمندان به همین دلیل از مرکب های جدید چاپ برای نقاشی های خود استفاده کردند.

  • پ) مرکب های پایه روغنی

با آغاز قرن هجدهم میلادی، مرکب های پایه آب مردود شناخته شدند، و به جای آن مرکب هایی با پایه روغنی جایگزین شد.  استفاده از این مرکب ها که پایه روغنی داشتند و با رنگدانه های معدنی ترکیب می شدند تا اواخر قرن نوزدهم ادامه داشت. تنها تحولی که در ساخت به آن ها اضافه شد، استفاده از چسب و مواد افزودنی مانند واکس ها، خشک کن ها و در ادامه ساخت وارنیش بود.

  • ت) پیدایش رنگ دانه های مصنوعی

بعد از سال ١٩٣٠ میلادی، روش جدیدی به واسطه لاستیک (چاپ افست) ابداع شد. حروف چاپی که تا آن زمان مستقیماً با کاغذ تماس داشتند، حالا از روش جدید استفاده از لاستیک واسطه مرکب، به روی کاغذ انتقال داده می شد. اختراع جدید نیاز به استفاده از مرکب با رنگدانه های قوی تر داشت تا بتواند با مقدار کمتر قدرت رنگی مناسب داشته باشد.  این نیاز باعث اختراع رنگدانه های مصنوعی پیشرفت در حوزه رنگدانه های طبیعی شد.

  • ث) مرکب چاپ آنیلین

با پایان قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم، دو روش جدید در چاپ به نام چاپ آنیلین (فلکسوی امروزی) و چاپ فتوگراور (گود) اختراع شد.  مرکب در هر دو روش جدید نیاز به خشک شدن سریع داشت.  فرمولاسیون مرکب چاپ آنیلین از آب و الکل و رنگدانه های حلال در این محلول بود.

  • ج) مرکب چاپ فتوگراور

روش چاپ فتوگراور (اینتاگلیو) که برای چاپ مطبوعات مورد استفاده قرار می گرفت.  مرکب فتوگراور اولیه بر پایه وارنیش حاصل از حل کردن کلوفان و مشتقات آن (تولوئن و اکسیلن یا زایلین) که از تقطیر زغال سنگ حاصل می شد، تولید می شد.

  • چ) مرکب های امروزی

امروزه مواد اولیه مورد مصرف مرکب های چاپ، چنان گسترش عظیمی پیدا کرده که روش ها و ماشین آلات مدرن تر و پیشرفته تری تولید و عرضه شده و صنعت چاپ را از چاپ تنها روی کاغذ به چاپ روی فلزات، پلاستیک، پارچه، چینی، و سرامیک سوق داده است. مرکب های امروزی با قابلیت و ویژگی های بی شمار، مانند انتقال سریع به روی سطح چاپی، مقاومت در برابر خش و ساییدگی، پایداری و پوشش مناسب رنگی، و استانداردهای زیست محیطی، می توانند طیف وسیعی از جلوه های ویژه را در چاپ بازآفرینی کنند.

  • ح) مرکب چاپ دیجیتال

اصول فناوری چاپ دیجیتال (غیرتماسی) نسبت به روش های متداول چاپ تماسی (افست، برجسته و …) متفاوت می باشد. نیاز به مرکب های متفاوت و مناسب با فناوری مورد استفاده دارد.

برای مثال: در روش چاپی که در آن فرم ثابت وجود ندارد. و تصویر نامرئی فرم به صورت شارژ الکتریکی ناپایدار به روی سطح حامل برای تکثیر مورد استفاده قرار می گیرد، نیاز به مرکبی با خصوصیات جذب به شارژ الکتریکی دارد.

طیف وسیعی از مواد با ویژگی های متفاوت به عنوان عامل نمایش رنگی مطالب و تصاویر چاپی (مرکب) در چاپ دیجیتال استفاده می شود. یکی از متداول ترین نوع مرکب در چاپ دیجیتال شامل تونر (پودرهای رنگی)، نوارهای رنگی و مرکب جوهر افشان می باشد.

تونر: تونر شامل رنگدانه هایی است که در دو حالت پودر خشک (شامل گروه تک ماده ای و چند ماده ای) و محلول حامل پودر در چاپ مغناطیسی، فتوگرافی و آینو گرافی استفاده می شود.

مرکب های چاپ مایعات یا خمیرهای رنگی هستند. این مرکب ها جهت انتقال تصاویر از یک فرم به سطوح مختلف چاپی به کار می روند. اساساً مرکب های چاپ برای انتقال پیام و حفظ آن کاربرد دارند. در بعضی موارد جنبهٔ تزیین و پیام رسانی دکوراتیو و معرفی کالا را دارد.  مرکب های چاپ روی انواع سطوح، شامل کاغذ، تخته، پلاستیک، شیشه، پارچه و … نقش پیام رسانی دارند.  لاک ها و وارنیش های روی کار عبارت از مرکب های بی رنگ هستند. که جهت حفاظت سطوح چاپی و ارتقاء کیفیت سطوح چاپ کاربرد دارند.  از این رو ضرورت دارد دانش ویژگی های اصلی رنگ های چاپ، ساختار مرکب، مواد اولیه مرکب ها را بدانیم. مرکب ها یک ترکیب شیمیایی می باشند که بسته به فرآیند چاپ دارای خواص سیالی متفاوتی هستند.  می توانند به صورت مایع و یا به صورت جامد و پودر باشند. این خاصیت سیالی آن ها بستگی به نوع  و مواد تشکیل دهنده مرکب ها دارد. مرکب از 4 ماده اصلی تشکیل شده است.

  • 1- پیگمنت

پیگمنت از مواد اصلی در در تعیین رنگ مرکب ها هستند.  این دانه های رنگی با ترکیب با رزین وحلال ، بصورت مایع برروی سطح حرکت می کند. این رنگدانه های ساخته شده از ترکیبات آلی بر اثر حرارت و فشار ساختار شیمیایی مناسب خود را از دست می دهند. باید شرایط محیطی مناسبی را برای آن ها فراهم کرد.

  • 2- رزین

 رزین ماده شیمیایی است که با ترکیب پیگمنت باعث حرکت روان آن روی سطح و نیز باعث چسبیدن آن به سطح چاپ می شود.

  • 3- حلال

حلال ها در مرکب مایع و یا ماده ای همانند آب، روغن ها، الکل و… هستند. ترکیب رزین و پیگمنت درون آن حل می شود. باعث رقیق شدن مرکب می شوند تا بتواند چاپ شونده انتقال پیدا کند.

4- مواد افزودنی

مواد افزودنی موادی همچون ضدکف‌ها، پرکننده ها و… هستند که هر کدام یک ویژگی خاصی را برای استفاده در مقاصد مختلف در چاپ اضافه می کنند.